Francja zamierza poddać próbom swój system dowodzenia pola walki oparty na sztucznej inteligencji, współpracując z sojusznikami podczas ćwiczeń interoperacyjności NATO, które odbędą się w bieżącym miesiącu. Generał Patrick Justel, zastępca szefa sztabu francuskich sił lądowych, podkreślił, że system ten stanowi alternatywę dla Maven Smart System, opracowanego przez Palantir Technologies. Francuzi rozwijają Arcadię we współpracy z krajowymi firmami, takimi jak Mistral AI, Safran.AI, Thales i Airbus. System był już testowany w ramach ćwiczeń, w tym Dacian Fall w Rumunii oraz Orion 26 we Francji.
Arcadia jako odpowiedź na Maven i kwestie suwerenności cyfrowej
Personel wojskowy NATO rozpoczął szkolenie z Maven Smart System firmy Palantir w sierpniu 2025 roku, co stanowiło pierwsze wykorzystanie oprogramowania dowodzenia i kontroli z obsługą AI przez Sojusz. Platforma ta, wywodząca się z Pentagonowskiego Projektu Maven, integruje ogromne ilości danych z pola walki i analizy AI, aby wspierać dowódców w szybszym identyfikowaniu celów i podejmowaniu decyzji. Generał Justel określił Arcadię jako „naszą odpowiedź na Maven”, wskazując na obawy związane z suwerennością cyfrową, które pojawiają się w kontekście użycia Maven przez NATO. Zaznaczył, że francuska armia, sztab generalny i Komisja Cyfrowa Obrony aktywnie poszukują innych rozwiązań. Francja wdroży Arcadię podczas ćwiczeń NATO Coalition Warrior Interoperability Exercise (CWIX), które odbędą się w Polsce w dniach 8-26 czerwca.
Interoperacyjność i standardy FMN
Generał Justel poinformował, że kilka krajów NATO, w tym Francja, zgłosiło pytania dotyczące interoperacyjności z systemem Palantir. Zastępca szefa sztabu armii francuskiej podkreślił, że Arcadia została zaprojektowana zgodnie ze standardami Federated Mission Networking (FMN) NATO, kontrastując to z Maven, który, jego zdaniem, nie zintegrował wymagań FMN. Palantir w odpowiedzi na zapytanie oświadczył, że Maven Smart System jest „zgodny z zasadami FMN” i firma pracuje z NATO nad oficjalną certyfikacją, a platforma wykazała zgodność z dwoma standardami bezpieczeństwa danych NATO, które są „kluczowymi elementami składowymi” FMN. Martin O’Donnell, rzecznik Naczelnego Dowództwa Sił Sojuszniczych w Europie (SHAPE), potwierdził, że NATO Maven Smart System jest kompatybilny i umożliwia interoperacyjność, ale kraje mają swobodę wyboru używanych systemów. Według pułkownika Arnel Davida, dyrektora Task Force Maven w SHAPE, system Palantir jest już zintegrowany z ponad 10 systemami NATO, a jego zespół koncentruje się na uzyskaniu ostatecznej certyfikacji we wszystkich kamieniach milowych FMN, z deklaracją pełnej zdolności operacyjnej wkrótce.
Dalszy rozwój i współpraca międzynarodowa
Francja planuje zaproponować Arcadię swoim europejskim partnerom, a wiele krajów wyraziło już zainteresowanie. Zorganizowano również demonstracje dla NATO, które również jest zainteresowane systemem. Generał Justel zauważył, że europejscy partnerzy często wybierali Maven z braku alternatywy, ale chętnie skorzystaliby z europejskiego rozwiązania. Palantir wyraził otwartość na integrację z Arcadią lub innymi systemami krajowymi. Arcadia bazuje na wcześniejszych pracach Ministerstwa Sił Zbrojnych w ramach projektu Artemis, rozpoczętego w 2022 roku, który wykorzystuje AI do przetwarzania ogromnych ilości danych obronnych. Francuska armia opracowuje wewnętrzne przypadki użycia dla Arcadii, a także współpracuje z partnerami przemysłowymi. Wielka Brytania również pracuje nad podobnym systemem dowodzenia i kontroli opartym na AI i prowadzi rozmowy na temat interfejsu z Maven. Pułkownik Frédéric Vola, szef biura planowania i rozwoju zdolności w sztabie generalnym armii, wskazał, że koncepcja brytyjska jest dobrze ugruntowana, ale brakuje im jeszcze wszystkich technologicznych elementów.
Architektura Arcadii i innowacje
Generał Justel zaznaczył, że wersja Maven używana przez NATO różni się od tej stosowanej przez USA pod względem baz danych, funkcjonalności i wydajności. Francuski system ma być bardziej odporną alternatywą, dzięki wysoce zdecentralizowanej architekturze, w której wszystkie stanowiska dowodzenia są połączone z serwerami rozmieszczonymi w terenie w architekturze sieci kratowej, zamiast polegać na odległej, centralnej chmurze. Francuska armia posiada już sieć centrów danych i pozyskuje kolejne. Taka architektura zapewnia dystrybucję danych oraz autonomię w przypadku zniszczenia lub utraty połączenia, a także ułatwia wdrożenie. System charakteryzuje się otwartą architekturą, a francuskie siły zbrojne zapraszają „wszystkich głównych graczy w dziedzinie sztucznej inteligencji” do współpracy. Francja dąży do stworzenia otwartego systemu, w którym każdy producent może się podłączyć, a wszystkie dane mogą być współdzielone bez wyłącznej własności. W ramach prac nad AI dla dowodzenia i kontroli, francuska armia opracowała również własny duży model językowy dla oficerów sztabowych, nazwany Berthier (na cześć szefa sztabu Napoleona), który służy do syntezy informacji, wyszukiwania danych operacyjnych i wspierania opracowywania propozycji działań, pozostawiając decyzje dowódcom.
